DEPARTEMENT 4 : Zonnefysica
LYRA, de LYman-α RAdiometer
LYRA is een experiment dat samen met SWAP in 2007 zal gelanceerd worden aan boord van PROBA2, een technologisch georiënteerde micromissie van het Europees Ruimte-Agentschap (ESA).
Een consortium van één Zwitserse en vijf Belgische instituten (Koninklijke Sterrenwacht van België - Brussel, Observatorium Davos - Zwitserland, het Instituut voor Materiaalonderzoek - Diepenbeek, Verhaert - Antwerpen, het Centre Spatial van Luik, het Belgisch Instituut voor Ruimteaëronomie - Brussel) zal het instrument binnenkort vervaardigen.
De Koninklijke Sterrenwacht is verantwoordelijk voor het wetenschappelijk beheer. LYRA werd gepreselecteerd door ESA in de herfst van 2002.
Absolute metingen van de helderheid van de zon in ver ultraviolet (VUV) licht zijn bijzonder moeilijk te verrichten. Het moet vanuit de ruimte worden gedaan met een specifieke methodologie om de opeenvolgende ijkingen en hun betrouwbaarheid te waarborgen.
Het belang van de vergelijkbaarheid van metingen op verschillende tijdstippen is des te groter wanneer de wetenschappelijke studie zich op de evolutie op langere termijn concentreert. Dit is bijvoorbeeld het geval met de analyse van de invloed van de zon op het klimaat van de aarde; VUV-licht speelt immers een dominante rol in de chemie van de midden-atmosfeer (denk bijvoorbeeld aan de vorming van gaten in de ozonlaag).
Weten hoe de straling van de zon evolueert is van cruciaal belang om onze ster zelf te kunnen begrijpen. Afhankelijk van het spectrale venster varieert de UV-straling gedurende de 11-jaarlijkse zonnecyclus met twee tot meer dan honderd procent, maar de variaties verschillen ook tussen de opeenvolgende zonnecycli.
Deze veranderingen zijn momenteel te fragmentarisch gekend om te kunnen toetsen aan een fysisch model. Tot slot drukt de VUV-straling van de zon ook zijn stempel op verstoringen van hoogwaardige technologieën, zoals telecommunicatiesystemen, satellietbanen, GPS, enz.
LYRA zal gedeeltelijk de hiaten in onze kennis opvullen door de zonnestraling in vier spectrale vensters in het UV continu te meten met een ongekende nauwkeurigheid.
Twee van deze vensters zijn relevant voor aëronomie en ruimteweer: Lyman-alpha (121,6 nm) en het Schumann-Runge continuüm (175-205 nm). De twee andere zijn bovendien waardevol voor de evaluatie van technologie en voor zonnefysica: 200-220 nm, 20-70 nm.
Sitemap